Εκτίναξη στο πετρέλαιο και «κατάρρευση» της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Hormuz – Φόβοι για νέο πληθωριστικό σοκ
Σημαντική άνοδο καταγράφουν οι τιμές του πετρελαίου, ενώ το κόστος μεταφοράς εκτοξεύεται, καθώς εντείνεται η ανησυχία για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών μετά τα αεροπορικά πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν και τα αντίποινα της Τεχεράνης.
Η νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνει τον φόβο ενός νέου πληθωριστικού κύματος, την ώρα που οι αγορές προσπαθούν να αποτιμήσουν τις συνέπειες για τα επιτόκια και την παγκόσμια ανάπτυξη.
Πόσο θα επηρεάσει ο «πυρετός» του πετρελαίου τον πληθωρισμό;
Οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η αύξηση των τιμών του πετρελαίου έχει άμεσο και μετρήσιμο αντίκτυπο στον πληθωρισμό.
Η Capital Economics εκτιμά ότι ετήσια άνοδος 5% στην τιμή του πετρελαίου προσθέτει κατά μέσο όρο περίπου 0,1 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό των μεγάλων οικονομιών.
Σε αυτό το πλαίσιο, άνοδος της τιμής στα 100 δολάρια το βαρέλι θα μπορούσε να αυξήσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό κατά 0,6-0,7 ποσοστιαίες μονάδες.
Έρευνα του 2017 από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, που εξέτασε την περίοδο 1970-2015, έδειξε ότι αύξηση 10% στο παγκόσμιο κόστος πετρελαίου προσθέτει κατά μέσο όρο 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στον εγχώριο πληθωρισμό.
Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν άμεσα και το κόστος δανεισμού.
Στη Βρετανία, οι αγορές εκτιμούν πλέον ότι μειώνονται οι πιθανότητες άμεσης μείωσης επιτοκίων από την Bank of England.
Η πιθανότητα μείωσης στο 3,5% διαμορφώνεται πλέον στο 68%, έναντι 75% πριν το άνοιγμα των αγορών. Δεύτερη μείωση αναμένεται τον Ιούλιο.
Μπορεί το Ιράν να κλείσει τα Στενά του Hormuz;
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το Ιράν διαθέτει πολλαπλά μέσα για να επιχειρήσει αποκλεισμό των Στενών.
Ο Nick Childs, ειδικός στη ναυτική ασφάλεια στο International Institute for Strategic Studies, σημειώνει ότι η χώρα έχει αναπτύξει «σημαντικό οπλοστάσιο», που περιλαμβάνει ναρκοθέτηση, ταχύπλοα επιθετικά σκάφη, υποβρύχια, drones και πυραυλικά συστήματα.
«Αν χρησιμοποιηθούν σε συντονισμένη εκστρατεία, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρότατη διαταραχή και να θέσουν σε κίνδυνο αμερικανικές και άλλες ναυτικές μονάδες, ακόμη και πλοία αποναρκοθέτησης», υπογραμμίζει.
Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο το Ιράν να μην κλείσει πλήρως το πέρασμα, αλλά να προχωρήσει σε στοχευμένες παρενοχλήσεις συγκεκριμένων πλοίων, πιθανόν ισραηλινών, αμερικανικών ή δυτικών συμφερόντων.
Ωστόσο, μια πλήρης διακοπή της διέλευσης θα αποτελούσε ακραίο βήμα, καθώς θα έπληττε και βασικούς εμπορικούς εταίρους του Ιράν, όπως η Κίνα, αλλά και το Qatar και τα ΗΑΕ.
«Σεισμικές» επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία
Ο Ed Conway, οικονομικός και αναλυτής δεδομένων, προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις μπορεί να είναι «σεισμικές».
Αν και η αρχική αντίδραση των αγορών εμφανίζεται συγκρατημένη, αυτό δεν εγγυάται περιορισμένες μακροπρόθεσμες συνέπειες.
«Πολλοί περίμεναν ακόμη μεγαλύτερο άμεσο σοκ», σημειώνει, τονίζοντας όμως ότι το πραγματικό ερώτημα αφορά τις βαθύτερες επιπτώσεις.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στα Στενά του Hormuz αναμένουν να διαπιστώσουν αν θα μπορέσουν να συνεχίσουν τις διελεύσεις, ενώ σοβαρά ερωτήματα τίθενται και για το κόστος ασφάλισης.
«Βραχυπρόθεσμα, αυτό σημαίνει υψηλότερο πληθωρισμό: ακριβότερο πετρέλαιο, ακριβότερες μεταφορές και, τελικά, αυξήσεις στις τιμές καυσίμων», επισημαίνει ο Conway.
Παράλληλα, επισημαίνει δευτερογενείς επιπτώσεις.
Το Dubai, τα ΗΑΕ και το Qatar διαδραματίζουν πλέον κομβικό ρόλο στην παγκόσμια οικονομία.
Εάν οι επιβάτες αρχίσουν να αποφεύγουν πτήσεις μέσω ΗΑΕ —με το Dubai να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα αεροδρόμια παγκοσμίως— οι επιπτώσεις στις ροές ανθρώπων και εμπορευμάτων θα είναι ευρείες.
«Βρισκόμαστε στην πρώτη ημέρα των αγορών μετά από δυνητικά σεισμικά γεγονότα, όχι μόνο για την ενέργεια αλλά για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία», τονίζει.
«Κατάρρευση» στη διέλευση πετρελαιοφόρων
Παρότι το Ιράν παράγει μόλις το 3% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου (σύμφωνα με τον International Energy Agency – IEA), ο έλεγχος των Στενών του Hormuz του προσδίδει τεράστια γεωοικονομική ισχύ.
Η εταιρεία αναλύσεων Kpler αναφέρει ότι οι αναχωρήσεις δεξαμενόπλοιων από το ανατολικό τμήμα των Στενών «κατέρρευσαν» σε μόλις τρία πλοία χθες, έναντι 10-11 ημερησίως το προηγούμενο διάστημα.
Σύμφωνα με την Kpler, οι επιθέσεις κοντά στις εκβολές του Κόλπου, η ταχεία αναπροσαρμογή των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου και οι ακυρώσεις ασφαλιστικών καλύψεων συνέβαλαν καθοριστικά.
Ακόμη και αν τα Στενά παραμείνουν ανοικτά, η αναμονή για σταθεροποίηση της κατάστασης και οι αλλαγές διαδρομών θα επιβραδύνουν τις παραδόσεις και θα αυξήσουν το κόστος.
Μπορεί το πετρέλαιο να ξεπεράσει τα 100 δολάρια;
Ο Paolo Zanghieri της Generali Investments εκτιμά ότι η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν ενδέχεται να διαρκέσει περισσότερο από την αντίστοιχη κρίση του καλοκαιριού του 2025.
Η πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Hormuz θα μπορούσε να αφαιρέσει 15-20% της παγκόσμιας παραγωγής.
Παρότι η OPEC+ αύξησε την παραγωγή κατά 206.000 βαρέλια ημερησίως και υπάρχει διαθέσιμη πλεονάζουσα δυναμικότητα, το κλειδί παραμένει η επαναλειτουργία του περάσματος.
Μερική διαταραχή λόγω «σποραδικών επιθέσεων» ή ναρκοθέτησης θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές στα 90 δολάρια ή και υψηλότερα. Πλήγματα σε εγκαταστάσεις πετρελαίου του Κόλπου θα εκτίνασσαν περαιτέρω τις τιμές, αλλά θα έπλητταν τις ήδη εύθραυστες σχέσεις του Ιράν με την Κίνα.
Γιατί τα Στενά του Hormuz είναι τόσο κρίσιμα;
Η Μέση Ανατολή αποτελεί την κορυφαία πετρελαιοπαραγωγό περιοχή παγκοσμίως και κομβικό σημείο θαλάσσιου εμπορίου.
Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Hormuz.
Το στενό θαλάσσιο πέρασμα, πλάτους μόλις 33 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο του, βρίσκεται στα χωρικά ύδατα του Ιράν και του Oman και οδηγεί στον Κόλπο του Oman, ανοίγοντας τη δίοδο προς τις διεθνείς αγορές.
Αναλυτές της Goldman Sachs έχουν προειδοποιήσει ότι αποκλεισμός του περάσματος θα μπορούσε να ωθήσει την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Ωστόσο, μια τέτοια κίνηση θα ήταν εξαιρετικά ριψοκίνδυνη για το Ιράν, καθώς θα έπληττε βασικούς εταίρους όπως η Κίνα, αλλά και άλλα πετρελαιοπαραγωγά κράτη της περιοχής.
www.bankingnews.gr
Η νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνει τον φόβο ενός νέου πληθωριστικού κύματος, την ώρα που οι αγορές προσπαθούν να αποτιμήσουν τις συνέπειες για τα επιτόκια και την παγκόσμια ανάπτυξη.
Πόσο θα επηρεάσει ο «πυρετός» του πετρελαίου τον πληθωρισμό;
Οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η αύξηση των τιμών του πετρελαίου έχει άμεσο και μετρήσιμο αντίκτυπο στον πληθωρισμό.
Η Capital Economics εκτιμά ότι ετήσια άνοδος 5% στην τιμή του πετρελαίου προσθέτει κατά μέσο όρο περίπου 0,1 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό των μεγάλων οικονομιών.
Σε αυτό το πλαίσιο, άνοδος της τιμής στα 100 δολάρια το βαρέλι θα μπορούσε να αυξήσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό κατά 0,6-0,7 ποσοστιαίες μονάδες.
Έρευνα του 2017 από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, που εξέτασε την περίοδο 1970-2015, έδειξε ότι αύξηση 10% στο παγκόσμιο κόστος πετρελαίου προσθέτει κατά μέσο όρο 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στον εγχώριο πληθωρισμό.
Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν άμεσα και το κόστος δανεισμού.
Στη Βρετανία, οι αγορές εκτιμούν πλέον ότι μειώνονται οι πιθανότητες άμεσης μείωσης επιτοκίων από την Bank of England.
Η πιθανότητα μείωσης στο 3,5% διαμορφώνεται πλέον στο 68%, έναντι 75% πριν το άνοιγμα των αγορών. Δεύτερη μείωση αναμένεται τον Ιούλιο.
Μπορεί το Ιράν να κλείσει τα Στενά του Hormuz;
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το Ιράν διαθέτει πολλαπλά μέσα για να επιχειρήσει αποκλεισμό των Στενών.
Ο Nick Childs, ειδικός στη ναυτική ασφάλεια στο International Institute for Strategic Studies, σημειώνει ότι η χώρα έχει αναπτύξει «σημαντικό οπλοστάσιο», που περιλαμβάνει ναρκοθέτηση, ταχύπλοα επιθετικά σκάφη, υποβρύχια, drones και πυραυλικά συστήματα.
«Αν χρησιμοποιηθούν σε συντονισμένη εκστρατεία, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρότατη διαταραχή και να θέσουν σε κίνδυνο αμερικανικές και άλλες ναυτικές μονάδες, ακόμη και πλοία αποναρκοθέτησης», υπογραμμίζει.
Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο το Ιράν να μην κλείσει πλήρως το πέρασμα, αλλά να προχωρήσει σε στοχευμένες παρενοχλήσεις συγκεκριμένων πλοίων, πιθανόν ισραηλινών, αμερικανικών ή δυτικών συμφερόντων.
Ωστόσο, μια πλήρης διακοπή της διέλευσης θα αποτελούσε ακραίο βήμα, καθώς θα έπληττε και βασικούς εμπορικούς εταίρους του Ιράν, όπως η Κίνα, αλλά και το Qatar και τα ΗΑΕ.
«Σεισμικές» επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία
Ο Ed Conway, οικονομικός και αναλυτής δεδομένων, προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις μπορεί να είναι «σεισμικές».
Αν και η αρχική αντίδραση των αγορών εμφανίζεται συγκρατημένη, αυτό δεν εγγυάται περιορισμένες μακροπρόθεσμες συνέπειες.
«Πολλοί περίμεναν ακόμη μεγαλύτερο άμεσο σοκ», σημειώνει, τονίζοντας όμως ότι το πραγματικό ερώτημα αφορά τις βαθύτερες επιπτώσεις.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στα Στενά του Hormuz αναμένουν να διαπιστώσουν αν θα μπορέσουν να συνεχίσουν τις διελεύσεις, ενώ σοβαρά ερωτήματα τίθενται και για το κόστος ασφάλισης.
«Βραχυπρόθεσμα, αυτό σημαίνει υψηλότερο πληθωρισμό: ακριβότερο πετρέλαιο, ακριβότερες μεταφορές και, τελικά, αυξήσεις στις τιμές καυσίμων», επισημαίνει ο Conway.
Παράλληλα, επισημαίνει δευτερογενείς επιπτώσεις.
Το Dubai, τα ΗΑΕ και το Qatar διαδραματίζουν πλέον κομβικό ρόλο στην παγκόσμια οικονομία.
Εάν οι επιβάτες αρχίσουν να αποφεύγουν πτήσεις μέσω ΗΑΕ —με το Dubai να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα αεροδρόμια παγκοσμίως— οι επιπτώσεις στις ροές ανθρώπων και εμπορευμάτων θα είναι ευρείες.
«Βρισκόμαστε στην πρώτη ημέρα των αγορών μετά από δυνητικά σεισμικά γεγονότα, όχι μόνο για την ενέργεια αλλά για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία», τονίζει.
«Κατάρρευση» στη διέλευση πετρελαιοφόρων
Παρότι το Ιράν παράγει μόλις το 3% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου (σύμφωνα με τον International Energy Agency – IEA), ο έλεγχος των Στενών του Hormuz του προσδίδει τεράστια γεωοικονομική ισχύ.
Η εταιρεία αναλύσεων Kpler αναφέρει ότι οι αναχωρήσεις δεξαμενόπλοιων από το ανατολικό τμήμα των Στενών «κατέρρευσαν» σε μόλις τρία πλοία χθες, έναντι 10-11 ημερησίως το προηγούμενο διάστημα.
Σύμφωνα με την Kpler, οι επιθέσεις κοντά στις εκβολές του Κόλπου, η ταχεία αναπροσαρμογή των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου και οι ακυρώσεις ασφαλιστικών καλύψεων συνέβαλαν καθοριστικά.
Ακόμη και αν τα Στενά παραμείνουν ανοικτά, η αναμονή για σταθεροποίηση της κατάστασης και οι αλλαγές διαδρομών θα επιβραδύνουν τις παραδόσεις και θα αυξήσουν το κόστος.
Μπορεί το πετρέλαιο να ξεπεράσει τα 100 δολάρια;
Ο Paolo Zanghieri της Generali Investments εκτιμά ότι η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν ενδέχεται να διαρκέσει περισσότερο από την αντίστοιχη κρίση του καλοκαιριού του 2025.
Η πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Hormuz θα μπορούσε να αφαιρέσει 15-20% της παγκόσμιας παραγωγής.
Παρότι η OPEC+ αύξησε την παραγωγή κατά 206.000 βαρέλια ημερησίως και υπάρχει διαθέσιμη πλεονάζουσα δυναμικότητα, το κλειδί παραμένει η επαναλειτουργία του περάσματος.
Μερική διαταραχή λόγω «σποραδικών επιθέσεων» ή ναρκοθέτησης θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές στα 90 δολάρια ή και υψηλότερα. Πλήγματα σε εγκαταστάσεις πετρελαίου του Κόλπου θα εκτίνασσαν περαιτέρω τις τιμές, αλλά θα έπλητταν τις ήδη εύθραυστες σχέσεις του Ιράν με την Κίνα.
Γιατί τα Στενά του Hormuz είναι τόσο κρίσιμα;
Η Μέση Ανατολή αποτελεί την κορυφαία πετρελαιοπαραγωγό περιοχή παγκοσμίως και κομβικό σημείο θαλάσσιου εμπορίου.
Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Hormuz.
Το στενό θαλάσσιο πέρασμα, πλάτους μόλις 33 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο του, βρίσκεται στα χωρικά ύδατα του Ιράν και του Oman και οδηγεί στον Κόλπο του Oman, ανοίγοντας τη δίοδο προς τις διεθνείς αγορές.
Αναλυτές της Goldman Sachs έχουν προειδοποιήσει ότι αποκλεισμός του περάσματος θα μπορούσε να ωθήσει την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Ωστόσο, μια τέτοια κίνηση θα ήταν εξαιρετικά ριψοκίνδυνη για το Ιράν, καθώς θα έπληττε βασικούς εταίρους όπως η Κίνα, αλλά και άλλα πετρελαιοπαραγωγά κράτη της περιοχής.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών